امروزه مصرف ویتامین ها ، مواد معدنی و سایر ترکیبات بعنوان مکمل غذایی در جهان گسترش چشمگیری یافته و تلاش دانشمندان در جهت ابداع شیوه های نوین با استفاده از این ترکیبات همچنان ادامه دارد. ویتامین ها و مواد معدنی اعمال متنوعی در بدن به انجام می رسانند. در ابتدا عمده فعالیت دانشمندان ، برای یافتن شیوه هایی جهت پیشگیری از بروز بیماری های ناشی از کمبود این ترکیبات حیاتی مانند اسکوروی ، پلاگر و ریکتز بوده است ، ولی یافته های جدید نشان می دهند که نقش ویتامین ها و مواد معدنی در بدن بسیار گسترده بوده و در تنظیم متابولیسم ، تظاهر ژن های مختلف و پیشرفت بسیاری از بیماری های مزمن مانند سرطان ، بیماری های قلبی – عروقی و دیابت نقش فعالی ایفا می کنند.این ترکیبات اغلب بعنوان کوآنزیم یا کوفاکتورهای اساسی در واکنشهای متابولیک عمل کرده و فرایند های مهم سلولی شامل گلیکولیز ، چرخه اسید سیتریک ومتابولیسم اسیدهای آمینه و چربی ها را امکانپذیر می سازند. قابل توجه است که حتی کوچکترین کمبود در میزان هر کدام از این ترکیبات می تواند بیماری ها و اختلالات بسیار جدی به همراه داشته باشد. دیابت در هر دو نوع ۱ و ۲ ، از جمله اختلالات مزمنی است که ویتامین ها و مواد معدنی در کنترل آن بسیار موثر شناخته شده اند.
دیابت اختلال در سوخت وساز بدن است که بعلل مختلف تظاهر کرده و در آن انسولین به مقدار کافی در بدن وجود نداشته و یا انسولین موجود قادر به انجام عمل خود نمی باشد. در نتیجه بعلت پیدایش مقاومت در بدن نسبت به انسولین ، قند خون قادر به ورود موثر به سلول های بدن نبوده و مقدار آن در خون بالا می رود. علایم دیابت نوع ۱  شامل تکرر ادرار ، تشنگی بیش از حد و غیر عادی ، گرسنگی غیر طبیعی ، کاهش وزن ، خستگی و ضعف فراوان و تحریک پذیری بیش از اندازه می باشد. در دیابت نوع ۲ علاوه بر موارد فوق ، عفونتهای بیش از حد ، اختلال در بینایی ، تاخیر در بهبود زخم ها و کرختی در انگشتان دست و پا نیز بروز می کنند.
پیشگیری از دیابت امری است که می توان با در پیش گرفتن رژیم تغذیه ای مناسب و تامین ترکیبات مورد نیاز بدن و در کنار آن با سایر روند های درمانی تا حدود زیادی آن را به انجام رساند. زمانیکه به آمار دیابت مراجعه می کنیم ، پیشگیری اهمیت دو چندان پیدا می کند.
در آمریکا حدود ۶/۲۳ میلیون نفر یعنی ۸/۷% کل جمعیت آمریکا مبتلا به دیابت هستند و ۵۷ میلیون نفر نیز استعداد ابتلا به دیابت را دارند و هر ساله ۶/۱ میلیون مورد جدید از بیماری دیابت تشخیص داده می شود.
دیابت هفتمین عامل اصلی مرگ و میر در سال ۲۰۰۶ شناخته شده است.
دیابت علت اصلی موارد جدید نابینایی در بزرگسالان ۲۰ تا ۷۴ ساله به شمار می آید.
میزان بروز حملات قلبی در افراد دیابتی ۲ تا ۴ برابر بیشتر از افراد عادی است.
میزان نیاز افراد مبتلا و یا در خطر ابتلا به دیابت به  ترکیبات تغذیه ای و بویژه ویتامین ها و مواد معدنی  با افراد ی که شرایط طبیعی دارند، بسیار متفاوت است. پنج ترکیب بر اساس اهمیتی که در این دسته افراد پیدا می کنند  بیشتر  مورد توجه دانشمندان بوده اند.
۱٫ کروم  : این عنصر معدنی برای حفظ متابولیسم طبیعی گلوکز ضروری بوده و کمبود آن منجر به اختلال در متابولیسم گلوکز می گردد. بنظر می رسد که کروم با تقویت عملکرد انسولین در بیماران دیابتی تاثیر گذار باشد.کروم در بیماران دیابتی در افزایش تعداد گیرنده های انسولین و نیز اتصال انسولین به آنها و فعالسازی این گیرنده ها نقش مهمی ایفا می کند. نشان داده شده است که کروم در تقویت اثر دو آنزیم مهم در بیماری دیابت یعنی فسفو تیروزین فسفاتاز و فسفو تیروزین کیناز بسیار اهمیت دارد .
۲٫ نیکوتین آمید ( ویتامین B3 ) :
نیکوتین آمید با نا مهای دیگری مانند نیاسین و ویتامین B3  نیز شناخته شده و دردو فرم فعال نیکوتین آمید دی نوکلئونید (NAD) و نیکوتین آمید دی نوکلئوتید فسفات (NADP)  دیده می شود و عملکرد آن در صدها آنزیم مختلف نمود پیدا کرده و نقش مهمی در کنترل متابولیسم طبیعی کربوهیدراتها ، لیپید ها و پروتئین ها ایفا می کند. نیاسین با محافظت از سلول های پانکراسی از تخریب خود ایمنی این سلولها جلوگیری کرده و با مهار آنزیم PARP یا پلیADP ریبوز پلیمراز که در ترمیم DNA نقش دارد ، از علایم اختلال دیابت می کاهد. مقادیر بیش از حد طبیعی آنزیم   PARP  موجب خالی شدن NAD  سیتوپلاسمی و القای ژن تنظیم کننده ایمنی و آپوپتوزیس ( مرگ سلولی برنامه ریزی شده ) گشته و تخریب سلولهای بتای پانکراس و کاهش ترشح انسولین را بدنبال خواهد د اشت.
۳٫ منیزیم :
منیزیم در بیش از ۳۰۰ آنزیم مختلف بعنوان کوفاکتور ضروری عمل کرده و در فرایندهای متابولیک متعددی شامل سیستم های انتقالی ، گلیکولیز ، متابولیسم انرژی ، واکنش های بیو سنتزی ، متابولیسم طبیعی استخوان ، فعالیت های عصبی عضلانی ، تعادل الکترولیت ها و پایداری غشای سلولها شرکت می کند.کمبود منیزیم در بدن موجب بالا رفتن فشار خون و افزایش مقاومت به انسولین و عدم تحمل گلوکز می گردد و نهایتا دیس لیپیدمی ، افزایش تجمعات پلاکتی ، بیماری های قلبی، دیابت و اختلالات بارداری بروز می کنند.
کمبود منیزیم از شایع ترین کمبودهای موا د تغذیه ای در بیماران دیابتی به شمارمی آید  و عمده ترین عامل کمبود آن در این بیماران ، افزایش دفع منیزیم از طریق ادرار می باشد. در بیماران دیابتی تکرر ادرار بروز می کند.
۴٫ویتامین E :
ویتامین E  یک ویتامین محلول در چربی بوده و در بدن بعنوان یک آنتی اکسیدان قدرتمند عمل می کند.در مطالعات متعددی ثابت شده است که مقادیر پایین ویتامین E   در بدن همراه با افزایش خطر بیماری دیابت می باشد. مقدار کلی آنتی اکسیدانها در بدن بیماران دیابتی کاهش می یابد و نیاز این افراد به آنتی اکسیدانها بیشتر از افراد طبیعی می باشد. از طرف دیگر مقادیر افزایش یافته گلوکز در خون افراد مبتلا ، میزان تولید رادیکال های آزاد را افزایش می دهد. ویتامین E  با اندرکنشی که با آنتی اکسیدان محلول در آب گلوتاتیون نشان می دهد تا حدود زیادی از علایم دیابت مانند CVD ، نوروپاتی و نفروپاتی می کاهد .
۵٫ ویتامین های گروه B :
وجود مقادیر بالای هموسیستئین در خون موجب افزایش خطر بروز بیماری های کرونری قلب و یا سایر عروق قلبی و همچنین عروق محیطی می گردد. مقادیر افزایش یافته هموسیستئین در خون یکی از علل ابتلا به دیابت نوع ۲ می باشد، بطوریکه هموسیستئین بالا احتمال مرگ و میر را در مبتلایان به دیابت نسبت به افراد طبیعی تا دو برابر افزایش می دهد. وجود ویتامین های گروه B  در مقادیر مناسب و بویژه پیریدوکسین (ویتامین B6) ، کوبالامین  (  ویتامین B12 ) و فولات  ( ویتامین B9) در متابولیسم هموسیستئین بسیار تاثیر گذار می باشند. بطوریکه حتی در مواردی ویتامین B12  را در درمان نوروپاتی محیطی در بیماران دیابتی  بکار برده ا ند.

فرستادن دیدگاه


تمامی حقوق این سایت برای شرکت حکیمان طب محفوظ می باشد | طراحی و میزبانی توسط پارس پژوهان